Opis źródła:
Aleksander Gwagnin (1534-1614)
dokonał w swym dziele opisu historyczno-geograficznego ziem i miast należących
do Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVI w. W jednym
z fragmentów omówił Lwów w tamtym okresie, gdzie opisał pochodzenie jego nazwy,
fortyfikacje, instytucje religijne i władze miejskie.
Miejsce wydania:
Gwagnin A., Z kroniki Sarmacyi Europejskiej. Opisanie Polski, W. Ks. Litewskiego, Ziemie Ruskiej, Ziemie Pruskiej, Ziemie Inflantskiej, Ziemie Żmudzkiej, wyd. K.J. Turowski, Kraków 1860, s. 201-202.
Miejsce przechowywania oryginału źródła:
A. Gwagnini, Sarmatiae Europeae descriptio, quae Regum Poloniae, Lituaniam, Samogitiam, Russiam, Masoviam, Prussiam, Pomeraniam, Livoniam et Moschoviae, Tatratiaeque partem complectitur, [Kraków] [po 20 VI 1578].
Tekst źródła:
Lwowska i halicka ziemia
Lwów miasto ruskie niepospolite
pograniczne, do Korony Polskiej należące, stolicą jest tamecznych obywatelów
wszystkich, założone i nazwane ode Lwa książęcia ruskiego. Dwoistym murem i
basztami mocnemi, niemniej też wałem i przekopą głęboką obtoczone.
W strzelbę i w rynsztunek wojenny prawie dobrze opatrzone, na miejscu obronnym
leży. Miasto
Sławne i porządne w tym wieku, wielkiemi wolnościami udarowane. Tego miasta błąd nie może zawieść na takowe sprawy, któreby mu do upadku szkodzić miały, a to dlatego, że ludźmi uczonymi senat osadzony bywa, na które tym się sposobem to miasto zdobywa. Gdy obaczą młodzieńca chętnego ku naukom, a byłby niedostateczny, kosztem go swym na to wyprawują. A potem opatrują tak jako się kto czego ma, jeśli do duchownego chleba, ma zaraz od nich prowizję. Jeśli ku świeckim sprawom, córy swe panny albo wdowy za nie dawają, a ku dobremu mieniu dopomagają […] To miasto używa na pamiątkę wieczną herbu Lwa czarnego na złotem polu w koronie, jak go Lew książę używał i przodkom ich z nimi pospołu nadał. Zamki w nim dwa, jeden w mieście, a drugi nad miastem, bardzo na wysokiej górze, znamienicie obronny leży, który na 10 mil widać. Tam w tem mieście stolica arcybiskupia i metropolita ruski także mieszka. Kościołów w niem rzymskiej i greckiej religii niemało. Ormianie też tamże kościół albo bożnicę i księży swych mają.
Słowniczek pojęć:
Stolica – w znaczeniu stolica ziemi lwowskiej,
Lew – Lew Halicki, książę halicko-włodzimierski w latach 1293-1301.
Przekopa – fosa.
Senat – w tym przypadku – władze miasta.
Niedostateczny – w znaczeniu – niewystarczająco bogaty.
Mila – dawna jednostka odległości. 1 mila wynosiła od 6350 do 7810 m.
Religia grecka – prawosławie.
Ormianie – lud pochodzenia kaukaskiego. Ormianie na terenie Rzeczypospolitej należeli do Kościoła armeńskiego – jednego z wyznań chrześcijańskich – z biskupstwem we Lwowie.
Pytania do źródła:
Pytania dla uczniów szkoły podstawowej i średniej (poziom podstawowy)
1.Na czyją cześć Lwów dostał swą nazwę?
2.Jakie aspekty świadczą o tym, że Lwów był silną twierdzą?
3.Jaką ważną cechę mieli ludzie zarządzający miastem?
Pytania dla uczniów szkoły średniej (poziom rozszerzony): pytania dla poziomu podstawowego, a ponadto:
1.Jakie wyznania występowały we Lwowie?
Literatura pomocnicza.
Podhorodecki L., Dzieje Lwowa, Warszawa 1993.
Papée F., Historya miasta Lwowa w zarysie, Lwów 1894.
Najważniejsze cezury.
Książka Aleksandra Gwagnina została wydana po raz pierwszy w 1574 r. Była wielokrotnie drukowana i wydawana w późniejszych latach.
Plik do pobrania: Opis Lwowa według Aleksandra Gwagnina
Imię i nazwisko osoby opracowującej rekord: Michał Sierba